W piątek wieczorem amerykańskie władze lotnicze zakończyły ogólnokrajowe wstrzymanie lotów, które trwało około czterech godzin. Ruch wracał do normy w sobotę, ale resort transportu ostrzega, że potrwa to jeszcze jakiś czas. Przyczyną była awaria łączności w starym sprzęcie telekomunikacyjnym, a nie atak.
Co dokładnie się stało
Zakaz startów w całych Stanach obowiązywał do godz. 20:15 czasu wschodniego (w Polsce była wtedy 2:15 w nocy z piątku na sobotę). Federalna Administracja Lotnictwa otworzyła przestrzeń powietrzną po przywróceniu pełnej sprawności ośrodków kontroli ruchu lotniczego. Według serwisu FlightAware odwołano prawie 6 tysięcy lotów, także część połączeń międzynarodowych. Bez jasnej informacji zostały setki tysięcy pasażerów.
Tak szeroki zakaz to w USA rzadkość. Wcześniej wprowadzono go we wrześniu 2001 roku, po zamachach z 11 września, oraz w styczniu 2023 roku, gdy zawiódł system powiadamiania pilotów.
Stary sprzęt i prośba o miliardy
Sekretarz transportu Sean Duffy tłumaczy, że problem leży w przestarzałej infrastrukturze. Mówił o starych przełącznikach i routerach oraz o miedzianych łączach z lat 80., które się przeciążyły i wysiadły jednocześnie w wielu miejscach. Podsumował to krótko: „To problem starego systemu”.
W czwartek resort formalnie poprosił Kongres o 30,1 mld dolarów na modernizację systemu kontroli ruchu lotniczego. Po zakończeniu zakazu Duffy ponowił apel i wezwał parlamentarzystów, by zapewnili środki na dokończenie projektu ustawy.
Szef resortu bezpieczeństwa wewnętrznego Markwayne Mullin zapewnia, że nic nie wskazuje na cyberatak ani atak z użyciem sztucznej inteligencji. Wykluczył też związek z awarią usług Microsoftu, która w tym samym tygodniu wyłączyła pocztę e-mail milionom użytkowników, instytucjom publicznym i firmom na świecie.
Chaos na lotniskach
Na amerykańskich lotniskach brakowało informacji. Niektórych pasażerów poproszono o opuszczenie samolotu tuż przed odlotem, a załogi naziemne sprawiały wrażenie, że same nie wiedzą, co się dzieje. Część podróżnych słyszała, że opóźnienie wynika z wiatru. Tablice odlotów pokazywały loty jako realizowane normalnie, a karty pokładowe w telefonach sugerowały, że samolot już wystartował. Godzina odlotu przesuwała się kilkukrotnie.
W Las Vegas utworzyły się długie kolejki do wypożyczalni samochodów. Pasażerowie zastanawiali się nad podróżą autem, choć jeden z nich zauważył, że przy zatrzymaniu lotnictwa w całym kraju drogi też będą zakorkowane.
Co to oznacza dla podróżnych z Polski
Bezpośrednio dotyczy to głównie osób, które w tym czasie leciały do USA, z USA lub w ich obrębie. Skutki mogły jednak rozlać się dalej: odwołane lub opóźnione loty zaburzają rotację samolotów i załóg, więc ewentualne spóźnienia mogą dotykać także połączeń transatlantyckich. Jeśli planujesz lot do Stanów, warto sprawdzić status rezerwacji na stronie przewoźnika.
- Loty z UE: unijne rozporządzenie o prawach pasażerów obejmuje m.in. loty z lotnisk w UE. Przy zdarzeniach uznawanych za okoliczności nadzwyczajne odszkodowanie zwykle nie przysługuje, ale linia nadal ma obowiązek zapewnić opiekę lub zwrot kosztów biletu. Konkretny przypadek najlepiej sprawdzić u przewoźnika.
- Loty krajowe w USA: unijne przepisy zazwyczaj ich nie obejmują, więc zasady zależą od linii lotniczej i ubezpieczenia podróżnego.
- Ubezpieczenie: polisa podróżna może pokryć część kosztów noclegu czy zmiany planów, ale zależy to od warunków umowy.
Awaria pokazuje też, jak kruche mogą być systemy, od których zależy ruch lotniczy. W Polsce i UE sytuacja jest inna, bo infrastruktura kontroli ruchu jest organizowana odmiennie. Nie ma jednak podstaw, by z tej awarii wyciągać wnioski o stanie europejskich systemów.
Źródło: Tech Xplore – „US air travel resumption will 'take time’ after hours-long stop”